AndersBriljant groep openbaar

Gisteren raakte ik aan de praat met mijn buurvrouw.

Ze is psycholoog, begin dertig, en zoals zoveel mensen die ik de laatste tijd ontmoet, ziet ze patronen die anderen vaak over het hoofd lijken te zien. Ze vertelde hoe ze steeds weer tegen dezelfde systemische problemen in de zorg aanloopt. Niet omdat mensen hun werk niet goed doen, maar omdat het systeem soms in de weg zit van de bedoeling.

Ze zei iets wat me raakte.

“Ik zou hier graag iets aan willen veranderen… maar waar begin je?”

Ik herken die vraag.

Soms kan één vraag meer veranderen dan honderd antwoorden. Niet: "Hoe kom ik van ADHD af?" Maar: "Waarom zou de natuur zoiets als ADHD eigenlijk hebben voortgebracht?"

Ik weet het niet. Niemand weet het zeker. Maar ik vind het een fascinerende gedachte.

Stel je een groep mensen voor, duizenden jaren geleden. Geen huizen, geen agenda's, geen scholen. Alleen een kleine gemeenschap die samen door bossen en over vlaktes trekt, voortdurend op zoek naar voedsel en veiligheid. De meeste mensen zijn gericht op de groep. Ze zorgen voor de kinderen, bereiden eten, bouwen een schuilplaats en brengen rust en structuur. Zij houden de gemeenschap draaiende.

Maar helemaal vooraan lopen een paar anderen. Mensen die voortdurend om zich heen kijken. Die elk geluid opmerken. Die een beweging in de struiken zien voordat iemand anders die ziet. Die razendsnel verbanden leggen. Die niet lang met hetzelfde bezig kunnen zijn omdat hun aandacht alweer…

Voor mij gaat neurodiversiteit niet over hokjes of diagnoses. Natuurlijk kunnen labels helpen om jezelf beter te begrijpen, maar uiteindelijk gaat het over mensen. Over unieke manieren van denken, voelen, waarnemen en werken.

Sommige mensen denken razendsnel en associatief. Anderen zien patronen die anderen missen. Sommigen brengen rust en structuur, anderen energie en vernieuwing.

Juist die verschillen maken teams, organisaties en samenlevingen sterker.

Maar alleen als daar ruimte voor is.

Want eerlijk is eerlijk: onze maatschappij — en ook organisaties — zijn vaak ingericht op “gemiddeld”. Terwijl gemiddeld eigenlijk helemaal niet bestaat.

En dat heeft impact.