De wereld heeft ADHD'ers nodig. We zijn het alleen vergeten.
Soms kan één vraag meer veranderen dan honderd antwoorden. Niet: "Hoe kom ik van ADHD af?" Maar: "Waarom zou de natuur zoiets als ADHD eigenlijk hebben voortgebracht?"
Ik weet het niet. Niemand weet het zeker. Maar ik vind het een fascinerende gedachte.
Stel je een groep mensen voor, duizenden jaren geleden. Geen huizen, geen agenda's, geen scholen. Alleen een kleine gemeenschap die samen door bossen en over vlaktes trekt, voortdurend op zoek naar voedsel en veiligheid. De meeste mensen zijn gericht op de groep. Ze zorgen voor de kinderen, bereiden eten, bouwen een schuilplaats en brengen rust en structuur. Zij houden de gemeenschap draaiende.
Maar helemaal vooraan lopen een paar anderen. Mensen die voortdurend om zich heen kijken. Die elk geluid opmerken. Die een beweging in de struiken zien voordat iemand anders die ziet. Die razendsnel verbanden leggen. Die niet lang met hetzelfde bezig kunnen zijn omdat hun aandacht alweer naar iets anders wordt getrokken. In onze tijd noemen we dat misschien 'snel afgeleid'.
Maar in die tijd had het zomaar het verschil kunnen zijn tussen leven en dood. Wie als eerste het roofdier zag, beschermde de groep. Wie onverwachte kansen ontdekte, vond misschien nieuw voedsel of een veiligere route. Wie buiten de gebaande paden dacht, bracht de groep verder. Misschien waren juist die mensen de verkenners. De pioniers. De ontdekkers. Of dat werkelijk zo is, weten we niet. Maar het helpt mij om anders naar ADHD te kijken. Want ieder mens beoordeel je vanuit de omgeving waarin hij leeft. Een hamer is een waardeloos stuk gereedschap als je een schroef wilt indraaien. Maar dat zegt niets over de kwaliteit van de hamer. Alleen over de vraag waarvoor je hem gebruikt.
Onze samenleving vraagt veel van eigenschappen als plannen, stilzitten, langdurige concentratie en structuur. Dat zijn waardevolle kwaliteiten. Maar daarmee zijn nieuwsgierigheid, creativiteit, intuïtie, snelheid van denken, energie en het vermogen om onverwachte verbanden te leggen niet minder waardevol. Integendeel. Misschien hebben we juist mensen nodig die vooruitlopen. Die mogelijkheden zien waar anderen beperkingen zien. Die vragen stellen die nog niemand bedacht had.
Iedere eigenschap heeft een prijs. En.. iedere eigenschap heeft een kracht! Misschien is dat wel de uitnodiging. Niet om ADHD te romantiseren of de worstelingen te ontkennen. Die zijn voor veel mensen heel echt. Maar wel om verder te kijken dan het label.
Niet alleen te vragen: "Wat maakt dit moeilijk?"
Maar ook: "Waarvoor zou deze eigenschap bedoeld kunnen zijn?"
Soms verandert een mens niet doordat hij een oplossing krijgt. Soms verandert hij doordat hij zichzelf in een ander verhaal terugvindt.